CVET GmbH powstała w 2012 roku – ale praca, na której firma się opiera, jest starsza. Pochodzi z publicznie finansowanych projektów badawczych, których wyniki zostały udokumentowane, opublikowane, a w kilku przypadkach są nadal ogólnodostępne. Ta strona zbiera je razem, wraz ze źródłami, tak by to, co piszemy, dało się sprawdzić.
1989–2000: optymalizacja procesów jako wspólny punkt wyjścia
Początkiem jest współpraca Karla-Heinza Dammeyera i prof. dr. inż. Otto Carlowitza, którzy poznali się w 1989 roku podczas studiów Dammeyera. W Institut für Verfahrensoptimierung und Entsorgungstechnik przy Fachhochschule Braunschweig/Wolfenbüttel powstały kompetencje, które później utworzyły rdzeń CVET: optymalizacja procesów, technologia instalacji, energetyka i ochrona przed emisjami.
Od 2000 roku Olaf Neese był pierwszym pracownikiem naukowym prof. Carlowitza w CUTEC-Institut na TU Clausthal (Institut für Umweltwissenschaften, IUW).
AG Abgas: badania nad podstawami oczyszczania gazów odlotowych
Równolegle w CUTEC-Institut rozwijał się zespół badawczy AG Abgas – z udziałem m.in. prof. Carlowitza, T. Reindorfa, O. Neesego, S. Meyera i K. Dammeyera. Obszar pracy: strumienie gazów odlotowych, procesy spalania, emisje, oczyszczanie gazów i optymalizacja procesów termicznych.
Łukasz Piech przyjechał na TU Clausthal z Politechniki Wrocławskiej w ramach wymiany studenckiej i dołączył do AG Abgas. Przejął prace w zakresie spektroskopii FTIR (spektroskopia w podczerwieni z transformacją Fouriera), a więc instrumentalnego oznaczania gazowych składników spalin – podstawy pomiarowej, która do dziś tkwi w każdym projekcie CVET.
Centralnym tematem tamtych lat było powstawanie tlenków azotu (NOx) w instalacjach regeneracyjnego dopalania termicznego (RNV, w nomenklaturze międzynarodowej RTO). W projekcie badawczym „Powstawanie i ograniczanie tlenków azotu ze związków azotu zawartych w paliwie w termicznych instalacjach oczyszczania gazów odlotowych z regeneracyjnym podgrzewem powietrza” badano, kiedy azot paliwowy prowadzi do przekroczenia wartości granicznych według niemieckiej TA Luft i jakie działania odazotowania są skuteczne.
Projekt IGF nr 14084 N stowarzyszenia badawczego DECHEMA, finansowany w programie przemysłowych badań wspólnych (IGF).
Opis projektu w DECHEMA · szczegółowe wyniki
2000: pierwsze zlecenie z przemysłu motoryzacyjnego
W tym samym roku Olaf Neese i prof. Carlowitz opracowali dla Volkswagena porównanie dwóch koncepcji suszarek: regeneracyjnego dopalania termicznego (RNV) i termicznego dopalania (TNV).
Ten projekt jest punktem wyjścia dla wszystkiego, co nastąpiło później. Pokazuje też charakterystyczne podejście zespołu: połączenie wiedzy procesowej, oceny energetycznej i analizy pomiarowej – oraz ocenę rozwiązań technicznych w rzeczywistych warunkach przemysłowych, a nie na papierze.
Pomiary jako fundament: §26-Messstelle w CUTEC
Założony w 1990 roku przez kraj związkowy Dolna Saksonia CUTEC-Institut zajmował się inżynierią procesową zorientowaną na ochronę środowiska, redukcją emisji i efektywnym wykorzystaniem energii oraz zasobów. Do jego infrastruktury należała §26-Messstelle – stanowisko pomiarowe oficjalnie uznane w niemieckim federalnym prawie o ochronie przed imisjami do wykonywania pomiarów emisji. Karl-Heinz Dammeyer pełnił tam funkcję zastępcy kierownika stanowiska pomiarowego.
Do 2012 roku późniejsi założyciele i pracownicy CVET rozwijali w tym środowisku kompetencje w zakresie techniki pomiarów emisji, pomiarów instalacyjnych, diagnostyki gazów odlotowych i oceny rzeczywistych stanów pracy instalacji przemysłowych.
Doktorat: od gazów odlotowych do suszarek
Jeszcze podczas pracy w CUTEC-Institut dr inż. Olaf Neese rozpoczął pracę doktorską. Jej punktem wyjścia były instalacje RNV oraz wymagające zadanie oczyszczania gazów odlotowych zawierających związki krzemoorganiczne, w których stałe osady pogarszają zarówno pracę instalacji, jak i skuteczność oczyszczania.
W trakcie prac punkt ciężkości przesunął się: od oczyszczania gazów odlotowych ku optymalizacji przemysłowych instalacji suszarniczych w przemyśle motoryzacyjnym. Rozpoczęta w CUTEC dysertacja została ukończona już w CVET GmbH.
Neese, O.: Analyse und Erprobung von Konzepten zur Senkung des Primärenergieeinsatzes bei bestehenden Lacktrocknersystemen am Beispiel der Automobilindustrie. Praca doktorska, TU Clausthal, Papierflieger-Verlag, Clausthal-Zellerfeld 2015.
2005–2012: siedem lat finansowanych prac rozwojowych
W kilku niezależnie finansowanych projektach powstał techniczny fundament technologii LAVA.
Katalizatory w dopalaniu
W projekcie DBU „Oczyszczanie gazów odlotowych w lakierniach samochodowych” badano, jak dobudowane stopnie katalityczne mogą wyrównać bilans między ciepłem wytwarzanym przez dopalanie termiczne a ciepłem faktycznie potrzebnym w suszarce. Wniosek: zapotrzebowanie na energię pierwotną instalacji TNV można znacząco obniżyć, jednocześnie schodząc wyraźnie poniżej wymaganych wartości gazu oczyszczonego. Raport końcowy podaje dla pierwszej instalacji oszczędność gazu ziemnego na poziomie 27 % na linii lakieru nawierzchniowego. Do grona autorów należy trzech dzisiejszych członków zarządu CVET.
Finansowanie pod numerem akt 26471-22 przez Deutsche Bundesstiftung Umwelt; partnerzy: CUTEC-Institut GmbH, Volkswagen AG, Luft- und Thermotechnik Bayreuth GmbH.
Raport końcowy w PDF (wolny dostęp, jęz. niemiecki)
Technologia palnika
W 2008 roku przyszedł projekt „Opracowanie i badanie technologii palnikowej do zastosowania w termicznych instalacjach dopalania ze stopniem katalitycznym”, finansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR) za pośrednictwem NBank.
Ujęty w wykazie beneficjentów EFRR, kraj związkowy Dolna Saksonia
Regulacja strumienia objętości
Decydujący projekt trwał od stycznia 2010 do marca 2012 roku: „Systemowe opracowanie energooszczędnego suszenia lakieru na nadwoziach samochodowych poprzez regulację strumienia powietrza odlotowego”, projekt kooperacyjny ZIM realizowany przez AiF (numer KF 2207507 MF9, budżet 175 000 €) wspólnie z CRONE Wärmetechnik GmbH.
Założenie: ponieważ instalacja TNV musi pracować przy wysokiej temperaturze, by dotrzymać wartości emisyjnych, wytwarza więcej ciepła, niż potrzebuje suszarka. Nadwyżka opuszcza instalację niewykorzystana przez komin. Jeśli celowo obniży się strumień powietrza odlotowego, spada też zapotrzebowanie na paliwo – bez pogorszenia jakości suszenia.
Dokumentacja projektu wskazuje dla linii lakieru nawierzchniowego potencjał oszczędności do 40 %; bilansowanie konkretnej linii dało, w zależności od stopnia obniżenia strumienia, obliczeniowo 24 % oraz 45,5 % oszczędności paliwa.
Test w praktyce: Volkswagen Emden
Prace nie zostały w laboratorium. We wrześniu 2010 roku rozpoczęto je w zakładzie Volkswagena w Emden w trakcie bieżącej eksploatacji.
Część prób trzeba było prowadzić w weekendy lub na nocnej zmianie, ponieważ nie od razu były możliwe w trakcie bieżącej produkcji. Pod koniec czerwca 2012 roku dostępne były wyniki dla linii lakieru nawierzchniowego nr 1:
| Wskaźnik | Wynik |
|---|---|
| Gaz ziemny | co najmniej 26 % mniej |
| Energia elektryczna | 10 % mniej |
| CO2 | 394 tony mniej rocznie |
| Koszty energii | ok. 70 000 € oszczędności rocznie (jedna linia) |
Źródło: Think Blue. Factory. im Lack – Energieeinsparungen in der Lackiererei umgesetzt. W: teamtime – magazyn pracowniczy Volkswagen Emden, wydanie 6, grudzień 2012, s. 7.
O wdrożeniu w Emden, zrealizowanym wspólnie z CRONE Wärmetechnik i CVET, informował w 2014 roku także producent techniki pomiarowej halstrup-walcher. Aby strumień objętości w piecach do wypalania lakieru mógł podążać za obciążeniem, trzeba go niezawodnie mierzyć w temperaturze około 300 °C. Służą do tego sonda spiętrzeniowa i przetwornik różnicy ciśnień, który samoczynnie koryguje punkt zerowy i dzięki temu dostarcza stabilnych wartości pomiarowych bez ponownego justowania. Po ponad dwunastu miesiącach pracy komunikat określił oszczędności na 25 % – bez pogorszenia jakości lakieru.
Kolejny projekt zależnej od obciążenia regulacji strumienia objętości został później zrealizowany w Volkswagen Nutzfahrzeuge w Hanowerze. Po potwierdzeniu pomiarowym prognozowanych oszczędności w próbie pilotażowej zakład zdecydował o zastosowaniu tej techniki regulacji przy wszystkich nowych suszarkach i o doposażeniu istniejących instalacji.
Źródło: Neues Lack-Trocknungsverfahren bei VW; artykuł na auto-medienportal.net, 17.06.2015 (jęz. niemiecki)
2012: powstanie CVET GmbH
W tym samym roku, w którym pojawiły się wyniki z Emden, uczestnicy tych prac założyli CVET GmbH – Clausthaler Verfahrens- und Energietechnik GmbH. Był to konsekwentny krok od badań prowadzonych w strukturach instytutu do niezależnego przedsiębiorstwa inżynieryjno-technologicznego: te same metody, ale z możliwością doprowadzenia rozwiązania aż do wdrożenia i eksploatacji.
Od badań do produktu: LAVA
Z wyników badań powstała technologia z własną nazwą: LAVA – lastabhängige Volumenstromanpassung, zależne od obciążenia dopasowanie strumienia objętości.
W CVET Łukasz Piech przejął oprogramowanie i sterowanie PLC. Tym samym krąg się zamknął: technika pomiarowa, badania instalacji i doświadczenia badawcze z czasów AG Abgas spotkały się z kompetencjami w zakresie automatyki i oprogramowania. To połączenie jest istotą LAVA – to nie podzespół, który się wbudowuje, lecz strategia regulacji wymierzona, zaprojektowana i zaprogramowana na konkretnej instalacji.
W 2014 roku LAVA otrzymała nagrodę Volksbank Innovationspreis.
Dziś LAVA pracuje przy 65 suszarkach. Pierwsza instalacja działa od 2011 roku, a skumulowany efekt dotychczasowych wdrożeń wynosi około 300 000 ton CO2 (stan na październik 2026). Ta liczba jest policzona zachowawczo: dla części instalacji potwierdzone oszczędności gazu nie zostały jeszcze ujęte w bilansie CO2.
Ciągłość, nie nostalgia
To, co zaczęło się w 1989 roku od optymalizacji procesów, przeszło przez badania nad gazami odlotowymi w AG Abgas i doprowadziło do regulacji suszarek, rozszerzyło się od tego czasu o przemysłową analizę danych, algorytmy i metody sztucznej inteligencji.
Rdzeń pozostał ten sam: w instalacji przemysłowej można poprawić tylko to, co się wcześniej zrozumiało – a zrozumieć znaczy zmierzyć.
O tym, że prace z tamtego okresu są nadal cytowane w literaturze fachowej, świadczy m.in. rozdział „Vom Immissionsschutz zur Optimierung von Trocknern für die Lackierung von Serienkarosserien” (Springer Vieweg, 2026), który opiera się na kilku z tych publikacji.